عەرەبەکانی کەرکووک؛ لە پەرتەوازەییەوە بۆ هاوپەیمانیی هاوسەنگی  هێزی سیاسی

کورد لە نێوان دووبەرەکی و مەترسیی داهاتوو

ئارام شێرکۆ ـ کەرکووک

لە شارێکدا وەک Kirkuk، کە مێژووی سیاسیی بە ئاڵۆزی، ململانێ و هاوکێشەی نەتەوەیی ناسراوە، هەر جوڵەیەکی سیاسی دەتوانێت ڕەنگدانەوەی قووڵی لەسەر داهاتووی هاوسەنگی دەسەڵات هەبێت. ئەمجارە، هێز و حزبە عەرەبییەکان هەنگاوێکی نوێیان هەڵگرتووە؛ هەنگاوێک بۆ کۆکردنەوەی دەنگ و بڕیار، و دروستکردنی هاوپەیمانییەکی یەکگرتوو کە بتوانێت لە ناو گۆڕەپانی سیاسیی کەرکووکدا ببێتە هێزێکی کاریگەرتر.

هاوپەیمانیی نوێ، کە لە “هاوپەیمانی عەرەبی”، “پارتی عروبة” و “قیادة” پێکهاتووە، بە پشتبەستن بە شەش کورسیی ئەنجوومەنی پارێزگا، هەوڵ دەدات دەنگی عەرەبەکان لە ژێر چەتری هەڵوێستێکی یەکگرتوودا کۆبکاتەوە؛ بە تایبەت لە بڕیارە چارەنووسسازەکانی پارێزگادا. ئەوەی ئاشکرایە، عەرەبەکان باش تێگەیشتوون کە پەرتەوازەیی سیاسی، هەرچەندە ژمارە هەبێت، بەڵام هێز دروست ناکات؛ بەڵکو یەکگرتن و ڕێکخستنەوەی ناوخۆیییە کە دەسەڵات دروست دەکات.

ڕاکان جبووری، پارێزگاری پێشووی کەرکووک، ئێستا وەک سەرۆکی ئەم هاوپەیمانییە دەگەڕێتەوە سەر شانۆی سیاسی. گەڕانەوەی ناوی، تەنها گەڕانەوەی کەسێکی سیاسی نییە؛ بەڵکو هەوڵێکە بۆ ڕێکخستنەوەی ماڵی سیاسیی عەرەب و دروستکردنی هاوسەنگییەکی نوێ لە ناو هاوکێشەکانی شاردا. ئەو لە ماوەی ڕابردوودا یەکێک بووە لەو کەسانەی کاریگەرییان لەسەر ئاراستەی بڕیارە سیاسییەکانی کەرکووک هەبووە، و ئێستا دیسان دەیەوێت بە دەنگێکی یەکگرتوو بگەڕێتەوە.

لە بەرامبەردا، کورد و تورکمان بە وردی چاودێری ئەم گۆڕانکارییە دەکەن؛ چونکە کەرکووک تەنها شارێک نییە، بەڵکو گرێی هاوسەنگیی سیاسی و نەتەوەییی عێراقە. هەر یەکگرتنێک لە ناو هەر پێکهاتەیەکدا، دەتوانێت مێزان و ئاراستەی دەسەڵات بگۆڕێت.

بەڵام لێرەدا پرسیاری گرنگ ئەوەیە:

لە کاتێکدا عەرەبەکان بۆ یەکگرتن هەنگاو دەنێن، کورد لە کوێدا وەستاوە؟

ڕاستییەکە ئەوەیە کە ناکۆکی و ململانێ ناوخۆیییە سیاسییەکان، زۆرجار دەنگی کوردیان لاواز کردووە و بەرژەوەندیی گشتیی نەتەوەیی بووەتە قوربانیی بەرژەوەندیی حزبایەتی. ئەگەر ئەم دۆخە بەردەوام بێت، مەترسیی ئەوە هەیە کە کورد بەشێکی زۆر لە ماف و دەسکەوتە دەستوورییەکانی لە دەست بدات؛ بەتایبەت لە شارێکدا کە دیمۆگرافیا و دەسەڵات بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ گرێدراون.

کەرکووک ئەمڕۆ لە قۆناغێکی هەستیاردا دەژی؛ قۆناغێک کە تێیدا هەر دووبەرەکییەک دەتوانێت ببێتە هۆکاری لاوازی، و هەر یەکگرتنێکیش دەتوانێت هاوسەنگیی سیاسی بگۆڕێت. بۆیە پێویستە کورد، زیاتر لە هەر کاتێکی تر، نێوماڵی خۆی ڕێکبخات، بەرژەوەندیی نەتەوەیی بخاتە سەر بەرژەوەندیی حزبایەتی، و بیر لە داهاتووی نەوەکانی کەرکووک بکاتەوە.

چونکە ماف، بە دووبەرەکی پارێزراو نابێت؛

دەسەڵاتیش بە پەرتەوازەیی ناپارێزرێت.

ئەگەر کورد یەکدەنگ و یەکهەڵوێست بێت، دەتوانێت مافە دەستووری و سیاسییەکانی خۆی بپارێزێت؛ بەڵام ئەگەر ململانێی ناوخۆ بەردەوام بێت، ئەوا کەرکووک دەبێتە مەیدانی بردنەوەی ئەوانی تر و دۆڕاندنی خاوەن ماڵە ڕاستەقینەکان.

ئەمڕۆ کات، کاتی هۆشیاریی سیاسییە؛

کاتی ئەوەیە کە کورد بزانێت داهاتووی کەرکووک بە یەکگرتن دەپارێزرێت، نە بە دووبەرەکی.