دۆخی عێراق گیرۆدەی دۆخی ئێرانە

دۆخی عێراق گیرۆدەی دۆخی ئێرانە
ئەو دۆخە ئەمنی و ئابوری و داراییەی عێراق تێی کەوتووە،  ڕاستەوخۆ وابەستەی دۆخی ئاسایشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە گشتی و ئێرانە بە تایبەتی. 
ململانێکانی نێوان ئێران و ئەمریکاو تەق و تۆقی پچڕپچڕ و هەڵمەتەکانی پەلاماردانی یەکتری، بە شێوەیەکی زۆر خراپ کاریگەری کردۆتە سەر دۆخی دارایی و ئابوری عێراق بە گشتی و هەرێمی کوردستان بە تایبەتیەوە. 
بڕبڕەی ئابوری و گەورەترین سەرچاوەی داهاتی عێراق نەوتە. حکومەتە یەک لە دوا یەکەکانی بەغدا لە ساڵی 2003 ـەوە نەیانتوانیوە لە رێگەی دارشتنی پلانێکی ئابوری و دارایی بەهێزەوە بنەمایەکی پتەو بۆ ئابوری و هەمەچەشن کردنی داهاتەوە دابرێژن. لە بری پلانە ئابوریەکان، بە شێوەیەکی سەرەکی پشت بەستراوە بە داهاتی نەوت و غازەوە ( بە بڕێکی کەمتر).  هەر بۆیە کاتێک ئاڵۆزیە سەربازیەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست  پەرەیان سەند، عێراق نەیتوانی نەوتەکەی بە قەبارەی گەورەوە هەناردە بکات. بۆیە لە ئێستادا دووچاری نوشستێکی دارایی گەورە و گرفتێکی نەختێنەی بێ پێشینە بۆتەوەو  ناتوانێ لە کاتی خۆیدا موچەکان بدات. ئەم دۆخەش ڕاستەوخۆ کارئگەری کردۆتە سەر دۆخی دارایی هەرێم و وایکردووە هەمیسان موچە دوابکەوێ. 
دوای ڕادەست کردنی نەوتی هەرێم بە بەغدا، دۆخی دارایی و ئابوری هەرێمی کوردستان هیچ گۆڕانکاریەکی دڵخۆشکەرو ئومێدبەخشی بە خۆیەوە نەبینی. بە پێچەوانەوە کێشە دارایی و ئابوریەکان بەردەوامن و ئاسۆی چارەسەرکردنەکانیش تا دێت ئەستەم و نادیارو تەماوی دەردەکەون و لێکەوتەکانیشی رۆژبەرۆژ زیاتر دەبن. 
بە هەڵواسراومانەوەی پرۆسەی ئاشتی و نەبوونی هیچ ئومێدێک بۆ وەستانی یەکجارەکی جەنگی ئێران و ئەمریکا و گرژیەکانی گەرووی هۆرمۆز وەک شارێگای هەناردەکردنی نەوتی عێراق، رەنگە ببێتە هۆکاری  مانەوەی دۆخەکە وەک خۆی و کەڵەکەبوونی دیان گرفت و  هاتنە رێگای ئاستەنگی چارەسەرنەکراوو  هێشتنەوەی دۆسیەکان بە کراوەییەوە.